Operacja ścięgna Achillesa – wskazania, przebieg, rekonwalescencja i rehabilitacja

Czy naprawdę każdy zerwany ścięgno wymaga zabiegu, czy czasem lepsza jest rehabilitacja?

To pytanie stawia się wielu pacjentom i lekarzom. W tym wstępie wyjaśnimy, jakie są cele leczenia i kiedy lekarz ortopeda rozważa interwencję.

Ścięgno łączy mięsień z kością i odpowiada za stabilizację oraz ruch. Zerwanie zwykle wymaga szycia lub rekonstrukcji, by przywrócić ciągłość i długość. Celem zabiegu jest odzyskanie siły łydki i zmniejszenie ryzyka ponownego urazu.

Omówimy przebieg od urazu, przez diagnostykę, decyzję o operacji lub leczeniu zachowawczym, aż do rehabilitacji i powrotu do aktywności. Podpowiemy, czego pacjent może spodziewać się w pierwszych tygodniach po zabiegu i jakie są typowe ramy czasowe powrotu do chodzenia czy biegania.

Kluczowe wnioski

• Głównym celem zabiegu jest przywrócenie ciągłości i funkcji ścięgna.
• Decyzję podejmuje ortopeda na podstawie stanu pacjenta i ryzyka powikłań.
• Rekonwalescencja trwa miesiące; pełny powrót może zająć 6–12 miesięcy.
• Rehabilitacja jest równie ważna jak sam zabieg.
• Pierwsze dni po zabiegu dotyczą kontroli bólu, obrzęku i unieruchomienia.

Ścięgno Achillesa i mechanizm urazu – co dokładnie dzieje się przy zerwaniu

To mocne pasmo tkanek łączy mięśnie łydki z kością piętową i jest kluczowe dla chodu, biegania oraz wspięć na palce. Ścięgno achillesa przenosi siłę z mięśni na kości stopy, co pozwala odpychać się od podłoża.

Do zerwania dochodzi najczęściej przy nagłym obciążeniu — start z miejsca, gwałtowny zwrot, bieg pod górę lub zeskok na nierówne podłoże. Wtedy włókna tracą ciągłość i powstaje rozerwanie.

Objawy są charakterystyczne: często słyszalny trzask, ostry ból z tyłu łydki, trudność w chodzeniu i niemożność wspięcia na palce kontuzjowanej nogi.

W badaniu klinicznym stwierdza się dodatni test Thomsona — ucisk łydki bez ruchu stopy. Palpacyjnie może być wyczuwalna przerwa 2–6 cm nad piętą, czyli widoczny „dołek” w miejscu uszkodzenia.

• Kto jest narażony? Osoby trenujące okazjonalnie i osoby siedzące, które nagle zwiększają obciążenia.
• Co dalej? Rozpoznanie i wybór leczenia zależą od typu zerwania, poziomu aktywności oraz ryzyka powikłań, w tym zmian w stawie skokowym.

Kiedy rozważa się Operacja ścięgna Achillesa, a kiedy leczenie zachowawcze

Wybór między leczeniem operacyjnym a zachowawczym opiera się na ocenie ryzyka i oczekiwań pacjenta. U młodszych, aktywnych osób szycie daje zwykle wyższą wytrzymałość i mniejsze ryzyko ponownego zerwania niż samo zbliżenie kikuta w gipsie.

Leczenie nieinwazyjne rozważa się przede wszystkim u osób starszych lub z chorobami utrudniającymi gojenie (np. cukrzyca, owrzodzenia), gdy ryzyko powikłań rany przewyższa korzyści zabiegu.

Czas jest ważny: zabieg najlepiej wykonać możliwie wcześnie, zwykle do 6 tygodni od urazu. Po przekroczeniu tej granicy pierwotne szycie może być niemożliwe i wymagana jest rekonstrukcja.

Decyzję podejmuje ortopeda po ocenie: wiek, aktywność, stan skóry, choroby przewlekłe i ryzyko zakrzepowo‑zatorowe. W przewlekłych przypadkach mięsień może się skrócić, co komplikuje leczenie.

• Pytania do lekarza: technika zabiegu, czas unieruchomienia, obciążanie kończyny i plan rehabilitacji.
• Praktyczna wskazówka: dobrze zaplanuj badania i logistykę dnia zabiegu, jeśli decyzja padnie na operację.

Przygotowanie do zabiegu – konsultacje, badania i logistyka pacjenta

Przed wejściem na salę operacyjną pacjent ma kilka obowiązkowych badań i spotkań z zespołem medycznym. Konsultacja ortopedyczna obejmuje ocenę urazu, stan skóry w miejscu planowanego cięcia oraz omówienie technik zabiegowych.

Standardowe przygotowanie to badania krwi i ocena krzepnięcia. Pacjent odbywa też rozmowę z anestezjologiem, który dobiera znieczulenie i plan minimalizacji ryzyka.

W przypadku chorób współistniejących konieczne są dodatkowe konsultacje. Stabilizacja cukrzycy, nadciśnienia czy innych schorzeń może poprawić gojenie.

Praktyczna lista przed przyjęciem:

• wyniki badań i dokumentacja medyczna;
• wygodne ubranie i telefon oraz dane kontaktowe opiekuna;
• przygotowane kule łokciowe i wsparcie w transporcie po zabiegu.

Omów z zespołem sposób obciążania kończyny i plan unieruchomienia. To wpływa na bezpieczeństwo poruszania się w domu od pierwszej doby.

Przeciwwskazania i czerwone flagi: zły stan ogólny, aktywna infekcja, zaburzenia krzepnięcia, duże uszkodzenia skóry w miejscu cięcia lub nieuregulowane choroby przewlekłe. W takim przypadku termin może być przesunięty lub zmieniony sposób leczenia.

Przebieg operacji i metody chirurgiczne szycia oraz rekonstrukcji ścięgna

W sali zabiegowej zespół przygotowuje kończynę, by zapewnić bezpieczny dostęp do miejsca uszkodzenia. Pole operacyjne jest oczyszczone, a pacjent najczęściej ma znieczulenie przewodowe; czasem stosuje się znieczulenie ogólne.

Czas trwania zabiegu to zwykle około 45–60 minut. W wielu ośrodkach procedura odbywa się w trybie jednodniowym.

Trzy główne podejścia to technika otwarta, małoinwazyjna i przezskórna. Metoda otwarta daje pełną kontrolę wzroku i pozwala na wzmocnienie szwów, gdy potrzebne jest zabezpieczenie lub przeplecenie tkanek.

W wariancie otwartym chirurg wykonuje podłużne nacięcie, odsłania kikuty, zbliża je i wykonuje szycie szwami niewchłanialnymi. W przypadku oderwania od kości piętowej przygotowuje przyczep i zakotwicza ścięgno przez wiercone otwory w kości.

Technika przezskórna polega na małych nacięciach (~3 mm) i prowadzeniu szwów przez skórę. Daje lepszy efekt kosmetyczny, lecz ogranicza widoczność i kontrolę strukturalną.

Metoda małoinwazyjna łączy cechy obu rozwiązań: niewielkie nacięcie i specjalne narzędzia (np. widełkowe) do prowadzenia szwów. Może być proponowana przy świeżych zerwaniach u pacjentów bez poważnych zmian skórnych.

Przewlekłe uszkodzenia wymagają czasem odtworzenia długości ścięgna, a nie jedynie prostego zszycia. Takie rekonstrukcje przygotowują grunt pod dalszą rehabilitację.

Rekonwalescencja po operacji – unieruchomienie, ból, obrzęk i kontrole

W pierwszych godzinach po zabiegu głównym celem jest ograniczenie napięcia w miejscu szycia.

Stopa i podudzie są stabilizowane w gipsie lub ortezie w lekkim zgięciu podeszwowym. To ustawienie chroni szycie ścięgna i ułatwia gojenie.

Ból kontroluje się lekami zaleconymi przez lekarza. Normalne są umiarkowane dolegliwości w pierwszych dniach. Nagłe nasilenie bólu, zaczerwienienie lub gorączka wymagają pilnego kontaktu.

Obrzęk to naturalna reakcja. Pomaga uniesienie kończyny i chłodne okłady (zgodnie z zaleceniami). Zmniejszenie obrzęku poprawia komfort i sprzyja zabliźnianiu tkanek.

Pierwsza kontrola zwykle ma miejsce około 10 dnia — ocena rany, zdjęcie szwów i często zamiana gipsu na ortezę funkcjonalną. Wtedy pacjent zaczyna bardziej aktywną fazę rehabilitacji.

Pacjent porusza się przeważnie o kulach. Od 2. tygodnia może być stopniowe obciążanie w ortezie typu Walker z podpiętką około 2 cm, zgodnie z zaleceniami prowadzącego.

Hospitalizacja bywa jednodniowa lub trwa 1–3 dni, zależnie od ośrodka i przypadku. Wczesna i prawidłowa rekonwalescencja zmniejsza ryzyko powikłań i przyspiesza powrót do aktywności.

Rehabilitacja i powrót do aktywności po szyciu ścięgna Achillesa

Rehabilitacja po szyciu ma jasne etapy i mierzalne cele, które prowadzą do bezpiecznego powrotu do aktywności.

Do 6 tygodnia koncentruje się na terapii tkanek miękkich, ćwiczeniach biernych i czynnych bez agresji oraz wzmacnianiu obręczy biodrowej. Celem jest elastyczna, wytrzymała blizna i zakres ruchu w stawie skokowym.

W 7–8 tygodniu wprowadza się delikatny stretching, a w 8–12 tygodniu reedukację chodu, PNF i propriocepcję. Pierwsze wspięcia na palce i lekki trucht pojawiają się około 4 miesiąca.

Pełna sprawność często następuje po 6 miesiącach; powrót do sportu może być etapowy i trwać 6–12 miesięcy. Tempo zależy od jakości blizny i zaleceń zespołu terapeutycznego. Monitoruj ból, wzorzec chodu i siłę łydki, by bezpiecznie zwiększać obciążenia.

Dariusz Orłowski

Zdrowie traktuję jako temat, w którym warto mieć porządek i sprawdzone informacje. Interesuje mnie profilaktyka, diagnostyka i to, jak podejmować rozsądne decyzje bez paniki i chaosu. Lubię tłumaczyć rzeczy prosto, bo medyczne pojęcia nie muszą brzmieć jak obcy język. Stawiam na odpowiedzialność, spokój i praktyczne podejście do codziennych nawyków.